افشای فناوری تکاندهنده «نوروسینک»؛ گامی بهسوی ارتباط ذهنی بدون زبان
فراایران-افشای فناوری تکاندهنده «نوروسینک»؛ گامی بهسوی ارتباط ذهنی بدون زبان
در روزی که قرار بود صرفاً یک رویداد ساده پژوهشی باشد، آزمایشگاه خصوصی «نئورالادن» با رونمایی از پروژهای به نام نوروسینک (NeuroSync) دنیای فناوری را وارد مرحلهای کرد که بسیاری آن را «آغاز عصر ارتباطات فراذهنی» مینامند. این فناوری که هنوز در مراحل آزمایشی است، امکان انتقال مستقیم مفاهیم ذهنی بین دو انسان را بدون استفاده از زبان، تایپ یا حتی اشاره فراهم میکند و همین امر موجی از هیجان، نگرانی و بحثهای اخلاقی را در سراسر فضای فناوری و شبکههای اجتماعی به راه انداخته است.
طبق توضیحات تیم نئورالادن، نوروسینک بر پایه یک هدبند سبکوزن کار میکند که مجموعهای از الکترودهای بسیار ریز را در نقاط اصلی جمجمه قرار میدهد. این الکترودها الگوهای عصبی مربوط به مفاهیم کلی—نه جملهها و کلمات—را ثبت و رمزگذاری میکنند. سپس این دادهها از طریق یک پروتکل بیسیم اختصاصی به هدبند دریافتکننده منتقل میشود و دستگاه مقصد با استفاده از مدلهای پیشبینی عصبی، مفهوم دریافتشده را در ذهن فرد دوم بازسازی میکند.
اما بخش جنجالی ماجرا جایی بود که یکی از گزارشگران حاضر در مراسم، که اجازه تست نسخه آزمایشی را یافته بود، اعلام کرد هنگام فعال کردن نوروسینک، «تصویر ذهنی حضور روی صحنه» را به صورت مبهم اما قابل تشخیص از سوی یکی دیگر از داوطلبان دریافت کرده است. این ادعا اگرچه از سوی شرکت تأیید نشده و آن را «برداشت شخصی» دانستهاند، اما کافی بود تا رسانهها و تحلیلگران به این فناوری لقب «تلپاتی مصنوعی» بدهند.
از لحظه انتشار خبر، واکنشها دو قطبی شده است. گروهی از متخصصان علوم اعصاب معتقدند اگر نوروسینک واقعاً بتواند مفاهیم ذهنی را منتقل کند، این فناوری میتواند بیمارانی را که توان گفتار یا حرکت ندارند به زندگی اجتماعی بازگرداند. تصور کنید فردی که سالهاست در وضعیت قفلشدگی بوده، بتواند بدون یک کلمه حرف زدن، نیازها و افکارش را منتقل کند؛ یا بیماران دارای مشکلات تکلم پس از سکته مغزی بلافاصله امکان برقراری ارتباط پیدا کنند.
در مقابل، متخصصان اخلاق فناوری هشدار میدهند که مرز میان «اشتراکگذاری داوطلبانه ذهن» و «دستکاری ناخواسته ذهن» بسیار باریک است. حتی اگر هدبند فقط با رضایت کاربر عمل کند، این سؤال مطرح میشود که آیا مفاهیمی که منتقل میشوند همیشه آن چیزی هستند که فرد میخواهد انتقال دهد؟ آیا امکان دارد سیستم در شرایطی خاص دچار برداشت اشتباه شود و تصور نادرست را به فرد مقابل منتقل کند؟ بحثهای مربوط به حریم خصوصی نیز داغتر از همیشه شده است. اگر امروز دادههای شخصی در معرض خطر هستند، فردا شاید «دادههای ذهنی» هدف قرار بگیرند.
از سوی دیگر، برخی شرکتهای بزرگ فناوری بهطور غیررسمی ابراز نگرانی کردهاند که نوروسینک میتواند انقلابی ایجاد کند که بازارهای فعلی ابزارهای ارتباطی را کاملاً دگرگون کند. اگر انسانها بتوانند بدون نیاز به تلفن، صفحهکلید یا حتی زبان با یکدیگر مرتبط شوند، چه بر سر صنعت ارتباطات خواهد آمد؟ چه بسا این فناوری مسیر را برای نسل جدید رابطهای انسان–ماشین باز کند که در آن، کنترل دستگاهها تنها با فکر انجام میشود.
نئورالادن اعلام کرده که نسخه فعلی صرفاً یک نمونه آزمایشی است و سالها تا رسیدن به نسخه قابل استفاده عمومی فاصله دارد. با این حال، هیاهوی رسانهای ایجادشده نشان میدهد که جهان برای چنین فناوریهایی هم مشتاق است و هم نگران. هیچکس دقیق نمیداند نوروسینک به کجا خواهد رسید، اما یک چیز روشن است: این رونمایی آغازی بود بر موجی از مباحثات و رویاهایی که شاید آینده ارتباطات انسانی را برای همیشه تغییر دهد.
